Glosariusz transportu i spedycji

Organizowanie przewozu na zlecenie klienta: dobór przewoźnika, ustalenie stawki, nadzór nad realizacją i dokumentacją. Spedycja nie wykonuje przewozu własnym taborem — od tego jest przewoźnik.

Osoba, która organizuje transport: publikuje ładunki na giełdach, negocjuje stawki, pilnuje okien czasowych i dokumentów. W CargoNice powtarzalną część tej pracy przejmują agenci AI.

Firma wykonująca przewóz własnym taborem, na podstawie zlecenia od spedycji lub bezpośrednio od załadowcy. Odpowiada za ładunek na czas przewozu w zakresie konwencji CMR.

Podmiot, który zleca przewóz swojego towaru — producent, dystrybutor lub sieć handlowa. Coraz częściej pracuje przez platformy takie jak Transporeon, Logintegra czy C-LOAD.

Platforma, na której spedycje i załadowcy publikują ładunki, a przewoźnicy wolne pojazdy. W Europie działa ich kilkanaście, a większość spedycji korzysta równolegle z kilku. Dostęp do ich API jest jedyną legalną drogą do automatyzacji.

Ładunek przeznaczony do przewozu, a potocznie także wynagrodzenie za jego przewiezienie. „Wziąć fracht" znaczy przyjąć zlecenie do realizacji.

Towar przekazany do przewozu, opisany wagą, objętością, rodzajem opakowania i wymaganiami (temperatura, ADR, typ nadwozia).

Dokument wiążący strony: określa relację, terminy, stawkę, warunki płatności i wymagania wobec pojazdu. Podstawa dochodzenia roszczeń przy szkodzie lub opóźnieniu.

Przewóz, w którym ładunek jednego klienta zajmuje cały pojazd. Jedzie bez przeładunków od nadawcy do odbiorcy, co skraca czas i ogranicza ryzyko uszkodzenia.

Przesyłka mniejsza niż pełny pojazd, łączona z ładunkami innych klientów. Tańsza od FTL, ale wymaga przeładunków i ma dłuższy czas tranzytu.

Ładunek dobierany do częściowo zajętej naczepy, żeby wykorzystać wolną przestrzeń. Kluczowe narzędzie walki z pustymi przebiegami.

Cena za przewóz — podawana ryczałtem za trasę albo w przeliczeniu na kilometr. Punkt odniesienia przy negocjacjach i w kalkulacji marży.

Cena zawarta doraźnie, na pojedynczy przewóz, w odróżnieniu od stawki kontraktowej. Reaguje natychmiast na podaż pojazdów i sezonowość.

Stosunek liczby ofert ładunków do liczby wolnych pojazdów na giełdzie. Powyżej 2,0 przewaga negocjacyjna przechodzi na stronę przewoźnika.

Największy zmienny składnik kosztu kilometra. Zmiany cen hurtowych przekładają się na dopłaty paliwowe zwykle z tygodniowym opóźnieniem.

Cena paliwa przed marżą detaliczną, publikowana przez producentów. To ona, a nie cena na stacji, jest bazą do rozliczeń flotowych.

Liczba dni od dostarczenia dokumentów do zapłaty faktury. W transporcie drogowym typowo 30–60 dni, co czyni płynność finansową realnym ryzykiem.

Utrata zdolności do regulowania zobowiązań przez kontrahenta. Stąd weryfikacja przewoźnika i załadowcy przed przyjęciem zlecenia.

Część ładunkowa zestawu, ciągnięta przez ciągnik siodłowy. Standard europejski to naczepa 13,6 m z 33 miejscami paletowymi.

Pojazd silnikowy przystosowany do ciągnięcia naczepy. Razem z naczepą tworzy zestaw o dopuszczalnej masie 40 ton w większości krajów UE.

Naczepa z zabudową z plandeki, rozsuwaną z boku i z góry. Najbardziej uniwersalny typ nadwozia w Europie.

Naczepa z agregatem chłodniczym, przewożąca towar w kontrolowanej temperaturze. Wymaga dokumentacji temperaturowej i droższych stawek.

Przewóz wykonywany w kraju innym niż kraj siedziby przewoźnika. Limitowany przepisami UE — trzy operacje w siedem dni po przewozie międzynarodowym.

Zestaw regulacji UE dotyczących czasu pracy kierowców, powrotu pojazdu do bazy, delegowania i kabotażu. Bezpośrednio wpływa na koszt kilometra.

Maksymalny czas jazdy kierowcy: 9 godzin dziennie (dwa razy w tygodniu 10) i 56 godzin tygodniowo. Przekroczenie oznacza karę i unieruchomienie pojazdu.

Obowiązkowa przerwa: 11 godzin dziennie i 45 godzin tygodniowo, z dopuszczalnymi skróceniami. Planowanie okien dostaw musi ją uwzględniać.

Urządzenie rejestrujące czas jazdy, przerw i prędkość. Od 2024 roku w transporcie międzynarodowym obowiązuje wersja inteligentna drugiej generacji.

Opłata za korzystanie z dróg, naliczana według kraju, klasy emisji i masy pojazdu. Rosnący udział w koszcie kilometra — kalkulacja powinna być liczona per kraj.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika za szkody w przewożonym towarze. Brak ważnej polisy to najczęstsza przyczyna sporu po szkodzie.

Międzynarodowy dokument przewozowy potwierdzający przyjęcie towaru i warunki przewozu. Podpisany egzemplarz jest podstawą do wystawienia faktury.

Umieszczenie towaru w pojeździe wraz z zabezpieczeniem. Odpowiedzialność za prawidłowe rozmieszczenie spoczywa zwykle na załadowcy, ale skutki ponosi przewoźnik.

Wydanie towaru odbiorcy i potwierdzenie odbioru na liście przewozowym. Moment przejścia odpowiedzialności za ładunek.

Przedział, w którym pojazd musi stawić się na załadunek lub rozładunek. Spóźnienie zwykle oznacza przesunięcie na kolejny wolny slot.

Rezerwacja okna czasowego w systemie magazynu lub terminala. Na platformach załadowców robi się to automatycznie — i tak działa integracja CargoNice.

Czas oczekiwania pojazdu ponad ustalony limit, zwykle płatny po przekroczeniu 2 godzin. Częste źródło sporów rozliczeniowych.

Przewóz, w którym miejsce załadunku i rozładunku leżą w różnych krajach. Podlega konwencji CMR i przepisom o delegowaniu kierowców.

Przewóz w granicach jednego kraju, rozliczany według prawa krajowego. Zwykle krótsze trasy i szybsza rotacja taboru.